السيد البروجردي (مترجم: اسماعيل تبار / حسينى / مهورى)
827
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى)
امام عليه السلام فرمود : آيا نمىانديشى كه چرا مال راهن برود ؟ سپس فرمود : به من بگو كه اگر قيمت برده صد دينار بود ، آنگاه افزايش قيمت يافت و به دويست دينار رسيد ، افزودهء آن براى كيست ؟ گفتم : براى صاحب برده است . امام عليه السلام فرمود : هر چه به سود اوست به زيان او هم هست . » 1377 - ( 10 ) سليمان بن خالد از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه فرمود : « هرگاه برده يا چهار پايى را به رهن گرفتى و آنها مُردند ، چيزى برعهدهء تو نيست و اگر چهارپا هلاك شود يا برده بگريزد ، برعهدهء توست . » مرحوم شيخ طوسى قدس سره مىفرمايد : « مقصود از حديث اين است كه علت هلاكت چهار پا و فرار برده از طرف مرتهن باشد ولى اگر مرتهن در آن دخالتى نداشته باشد ، چيزى برعهدهء او نيست و حكم آن با حكم مرگ يكسان است . » 1378 - ( 11 ) ابوالعباس - فضل بن عبدالملك - گويد : « از امام صادق عليه السلام سؤال كردم : شخصى دو برده نزد ديگرى به رهن مىگذارد . آنگاه يكى از آنها هلاك مىشود . آيا حق مرتهن به ديگرى تعلق مىگيرد ؟ امام عليه السلام فرمود : آرى . گفتم : خانهاى را رهن مىگيرد و آن خانه مىسوزد . آيا حق طلبكار به زمين آن تعلق مىگيرد ؟ امام عليه السلام فرمود : آرى . گفتم : دو چهارپا را رهن مىگذارد و يكى از آنها هلاك مىشود . آيا حق طلبكار به ديگرى تعلق مىگيرد ؟ امام عليه السلام فرمود : آرى . گفتم : يا كالايى را رهن مىگذارد كه بر اثر رها شدن به حال خود در زمان طولانى فاسد مىشود يا مواد خوراكى فاسد مىشود يا بردهاى بر اثر ابتلا به بيمارى آبله كور مىشود يا پارچهاى به دليل عدم سركشى و باز شدن مىپوسد . [ در صورتى كه مالك از مرتهن اين گونه خواسته باشد . ] امام عليه السلام فرمود : همهء اينها يك گونهاند و برداشتن آنها جايز است و حق طلبكار به آنها تعلق مىگيرد . و سؤال كردم : در صورتى كه رهن حيوان حلالگوشت يا مركبسوارى يا طلا يا نقره يا جنس باشد و دچار آتشسوزى يا سرقت شود و همهء اموال رهنگيرنده غير از آن نابود و آن نيز در ميان اموال او تلف شود و براى مصيبت وارد آمده بيّنه نداشته باشد ، حكم رهن و حق طلبكار متعلق به آن چيست ؟ امام عليه السلام فرمود : در صورتى كه همهء اموالش نابود شود و هيچ چيز برايش باقى نمانده باشد ، چيزى برعهدهء او نيست .